Gorjani - Coroczna wiosenna procesja królowej czy ljelje

Chorwacja jest krajem z największa liczbą chronionych fenomenów kulturalnych w Europie, a na świecie dłuższą listę posiadają tylko Chiny, Japonia i Korea. Na liście światowego dziedzictwa niematerialnego UNESCO znajduje się coroczna, wiosenna procesja królowej czy też ljelje z Gorjan, wioski we wschodniej Slawonii w pobliżu Đakova.

Zwyczaj ljelja, który pielęgnowany jest w Gorjanach w dniu Duchów pochodzi z początku ubiegłego wieku. Pierwsze wzmianki pisane o tym zwyczaju pochodzą z 1898 roku. Wiejskie dziewczyny ubrane w malownicze stroje ludowe z bogato zdobionymi wysokimi czapkami na głowach i szablach w ręku spotykają się na mszy, po której przed kościołem tańczą kolo przy akompaniamencie tamburaszy. Z dziedzińca kościoła potem wyruszają na procesję po wsi i odwiedzają domy mieszkańców, którzy wyrazili chęć, żeby ich odwiedzono. Ljelje po wsi roznoszą dobry humor, śmiech i śpiew. Zwykle jest z nimi jeden muzyk, gra na kobzie i dwóch żebraków.

Zwyczaj pochodzi od legendy z czasów podbojów tureckich. Turcy dostali sie do Gorjan i uwięzili wszystkich mężczyzn. Ich kobiety założyły kolorowe stroje, na głowę założyły męskie kapelusze ozdobione sztucznymi kwiatami i do rąk wzięły sierpy i kosy i tak ubrane poszły do obozu tureckiego. Turcy myśleli, że przyszły duchy, przestraszyli się i uciekli. I w ten sposób kobiety z Gorjan uwolniły swoich mężów, ojców i braci. Od tego czasu się tak samo ubierały na dzień Duchów, na pamiątkę tego wydarzenia, które do dziś pielęgnowane jest w takim właśnie kształcie. Jedyna zmiana jest taka, że dziewczęta, które się przebierają zamiast sierpów i kos noszą szable.

Odwiedzającym, którzy 12 czerwca zdecydują się poznać bogatą tradycję i piękno strojów ludowych, gospodarze oferują też jednodniowe polowanie na bażanty i przejażdżkę w zaprzęgu końskim, a do tego wszystkie podawane są specjały kuchni slawońskiej.


Źródło: CNTB